Participatiemaatschappij

Beste wie dit leest,

2 maanden terug splinternieuw in de troonrede en nu al woord van het jaar: participatiemaatschappij. Een maatschappij waaraan iedereen zijn of haar steentje bijdraagt, waarbij we weer voor elkaar zorgen en naar elkaar omkijken. En dat willen we zelf, zegt de premier. Back to the Fifties! Toen we nog voor onze ouderen en buren zorgden en de sociale cohesie een stuk groter was.

Toegegeven, het lijkt op het eerste gezicht een warme gedachte. Niet helemaal nieuw overigens. Het CDA kwam er jáááren geleden al mee. En in met name het noorden en oosten van ons land komt ‘naoberschap’ nog wel voor. Maar is die ‘warme gedachte’ wel het motief van dit kabinet? Of is het gewoon een manier om op dure, professionele zorg te bezuinigen en die verantwoordelijkheid gratis en voor niks bij de burger neer te plempen? Betekent “iedereen naar vermogen bijdragen” dat we met zijn allen onze schouders eronder zetten of dat we straks allemaal onbetaald aan de slag mogen om overheidstaken over te nemen?

Mijn liefhebbende (v)echtgenote doet nogal wat vrijwilligerswerk en die liep toch al snel zo’n beetje tegen het laatste aan. In plaats van als vrijwilliger gewoon gezellige dingen doen voor mensen in de buurt (lampionoptochten, knutselmiddagen, spelletjesdagen organiseren, etc.), dook de gemeente er ineens op. Deze gemeente, één van de subsidiegevers van dit soort leefbaarheidsprojecten, dat wel, wilde ineens alles veel strakker organiseren. Roosters, verantwoordelijkheid, structuur. Wèg met dat vrijblijvende! Strakker budget ook, trouwens… De vrijwilligers hadden het idee dat ze, van een groepje goedwillende mensen die de leefbaarheid willen helpen bevorderen, werden omgetoverd tot onbezoldigde gemeente-ambtenaren, met alle verplichtingen en verantwoordelijkheden die daarbij hoorden. Ik hoef u niet te vertellen dat de vrijwilligers (die overigens dolgraag door zouden gaan met hun vrijwilligerswerk!) hier geen zin in hadden. Het aantal vrijwilligers daalt landelijk trouwens al jaren. Ik vind het niet vreemd…

De regering wil dat mensen voor niets nuttige dingen gaan doen. En gelooft u mij: met ‘nuttig’ bedoelen zij niet “een halloweenoptocht voor de kids organiseren”. In toenemende mate zullen mensen zich actief moeten gaan inzetten in bijvoorbeeld de zorg. Want de verzorgingsstaat is onbetaalbaar aan het worden. En trouwens, dat deden we met zijn allen zo vlak na de oorlog toch ook? De sociale cohesie was groot, in dorpen of straten keek men naar elkaar om en als er wat was hielp men elkaar. Ik hoor soms van mijn ouders nog wel die verhalen: iedereen was arm, maar men had veel voor elkaar over. Een gezellige tijd. Totdat je wat gaat doorvragen. Dan blijkt die hulpvaardigheid bij tijden nog wel eens door te slaan in sociale druk, geroddel en bemoeizucht. Zó gezellig dus ook weer niet.

Onze samenleving is in die 60 jaar behoorlijk veranderd. Al die huisvrouwen die, naast de zorg voor het eigen gezin, elkaar hielpen in tijden van nood hebben tegenwoordig een baan. De hechte familiebanden van vroeger zijn verdwenen. Vaak kennen we onze buren niet meer. De sociale cohesie van de jaren ’50 en ’60 is nog slechts te zien in de herhalingen van “Toen was geluk heel gewoon”. En het is juist die sociale samenhang die absoluut nodig is als zoiets als dit soort burenhulp een beetje van de grond te krijgen. Het is dus iets anders dan simpel effe terug naar de vijftiger jaren.

Ik zeg niet dat er niets bruikbaars in het idee zit. Ik maak me ernstig zorgen over de toenemende verharding en verruwing van deze samenleving. Het zou best wel eens goed zijn als we weer eens wat meer oog voor elkaar hadden in plaats van een schouderophalend “jóuw probleem” als iemand in de nesten zit. En dat die uitgestoken helpende hand oprecht en onbaatzuchtig is, in plaats van op beloning of zelfs buit belust. Ik wantrouw echter de bedoelingen van deze overheid. Ik vrees een samenleving waarin alleen plaats is voor wie kan meedoen. Wie dat om wat voor reden dan ook niet kan en niet de mazzel heeft door familie, vrienden of buren geholpen te worden, wordt aan zijn of haar lot overgelaten. En dat is geen warme gedachte, dat is gewoon ijskoud en keihard. En ik vraag me af of we dat als ‘participatiemaatschappij’ moeten willen.

Advertenties

5 gedachtes over “Participatiemaatschappij

  1. Ik heb het al eerder gezegd: kwestie van Angelsaksisch maatschappijmodel naar analogie van de Verenigde Staten. Ieder voor zich en God voor ons allen! Een jobcoach die mensen met een handicap aan een passende detacheringsbaan moet helpen/begeleiden wordt op het halen van targets afgerekend. Zij moeten per maand een bepaald aantal mensen aan een baan geholpen hebben. De tucht van de reorganisatie hangt als een zwaard van Damocles boven de hoofden van die ambtenaren zodat zij de belangen van hun cliënten uit het oog verliezen. Heb ik aan den lijve ondervonden!

    Het is een keiharde en harteloze maatschappij aan het worden waar geen plaats meer is voor dat “leuke” vrijwilligerswerk. Je moet tegenwoordig een vrijwilligerscontract tekenen waar behalve rechten ook een reeks plichten in staan. “Vrijwillig, maar niet vrijblijvend” heet het dan. ik zie het in het verpleeghuis waar mijn moeder zit en waar bij de zorggroep waar het tehuis onder valt ca. 1750 vrijwilligers werken. Hoezo verdringing op de arbeidsmarkt. En dan vraagt Jetta Klijnsma zich af waarom arbeid altijd betaalde arbeid zou moeten zijn. Nou, heel simpel: van vrijwilligerswerk kun je je hypotheek niet betalen en als je een bijstandsuitkering hebt al helemáál niet, want dan mag je je huis opeten!

    Fijne “participatiemaatschappij” hebben we.

  2. Beste Evert,

    De participatiemaatschappij wordt heel “liefdevol” gepresenteerd onder het motto: wie kan meedoen, verdient een plaats in de samenleving. Wie niet wil meedoen (bv. omdat hij/zij wegens fysieke en/of psychische problemen) moet maar voelen. Dus als je je werk kwijtraakt en na de WW in de bijstand terechtkomt, is het eigen schuld dikke bult.
    De nieuwe WWB in het wetsvoorstel van Jetta Klijnsma heeft een heel “leuk” artikel 18 met allerlei “onderafdelingen” waarin verplichtingen zijn opgenomen. Onvoldoende nakomen van verplichtingen is er niet meer bij. Zodra je maar een plichtje verzaakt, krijg je 0% uitkering. Wat dit voor een gezin met kinderen betekent, waarin het per ongeluk niet of “te laat” melden van iets (onder andere een spoedopname in het ziekenhuis) of het onvoldoende solliciteren aan het licht komt, hoef ik hier niet uit te leggen.
    Ander punt: verhuisplicht. Je moet maximaal 3 uur per dag reizen (op de snelweg mag je 130 km per uur rijden, dus in anderhalf uur kun je maximaal 195 km reizen, toch?) of verhuizen. Participeren in je gezin wordt daardoor onmogelijk, want met een beetje geluk 8 uur werken per dag + 3 uur reizen = minstens 11 uur kwijt aan werk en werkgerelateerde zaken. Los daarvan: hoe bekostig je het reizen naar en van een (onbetaalde) werkplek, als je op het bestaansminimum leeft? En hoe bekostig je een verhuizing?
    Uitsmijter: als uitkeringstrekker (= profiteur van andermans belastingcenten) moet je je onderwerpen aan een verplicht gestelde behandeling van medische aard! Met andere woorden: je mag geen baas meer zijn over eigen lijf en leden. En als zorgmijder (want ja, dat verplichte eigen risico van “slechts” € 350 kun je met een uitkering van net iets meer dan € 600 per maand niet zomaar betalen zonder te bezuinigen op essentiële levensbehoeften als eten, drinken, huur) moet je dus naar arts of specialist om een behandeling te ondergaan. Als de klantmanager vindt, dat ik rechtop moet lopen, omdat een aangeboren bochel er niet representatief uitziet, moet ik onder het mes? En kan een specialist mij van mijn darmkwaal afhelpen, waar niet eens medicijnen voor bestaan, terwijl die kwaal mijn mogelijkheden op een prettig leven in de weg staat (sterker nog: door die kwaal kan ik wel anderhalf uur reizen, maar niet met openbaar vervoer en alleen door een omgeving waar bosschages zijn om mijn ontlasting enigszins ongezien te kunnen lozen). Voor dit soort zaken is totaal geen oog.
    Participeren wil ik graag, maar niet op de manier van de Participatiewet.
    En dan dat verplichte vrijwilligerswerk en onbetaalde werk. Dat gaat leiden tot pure verdringing op de arbeidsmarkt. Waarom zou een werkgever betalen voor iets, wat hij gratis of met een subsidie toe op kosten van de belastingbetaler kan laten doen? Zorginstellingen ontslaan personeel om met vrijwilligers verder te “werken”. De in zwaar weer verkerende Philadelphia Stichting gaat honderden personeelsleden ontslaan om te bezuinigen. Wedden dat de medewerkers weer aan de slag mogen (= moeten) als vrijwilliger? Er is immers al aangekondigd, dat de cliënten verzorging nodig hebben en dat die verzorging via vrijwilligerswerk geleverd zal gaan worden!
    Om hun vliegbrevet te kunnen houden, betalen piloten om vlieguren te kunnen maken (en dat is wel werken). Jonge specialisten (twee studies achter de rug: huisartsenopleiding en vervolgopleiding tot specialist) opereren inmiddels gratis om hun medische bevoegdheid te kunnen behouden. De ziekenhuizen spinnen hier goed garen bij: gratis knechtjes en daarvoor wel de volledige vergoeding voor de verrichting incasseren. Te zot voor woorden, maar in de participatiemaatschappij gebeurt dat dus.
    Zoiets stemt triest. De wetgever werkt de verruwing van de samenleving op deze manier alleen maar verder in de hand.

    • Wat mij betreft heb je gelijk. Als je héél cynisch wilt zijn (en er zijn zo van die dagen dat ik dat inderdaad ben), zou je zelfs kunnen zeggen dat de wetgever dit heel bewust doet. Het is een manier om o.a. loonkosten terug te dringen zonder allerlei ingewikkelde maatschappelijke discussie en onderhandelingen met bonden, belangenorganisaties en wat dies meer zij. Dat van die chirurgen is overigens nieuw voor mij, maar voor een minister, die graag de zorgkosten wil terugdringen is dit natuurlijk een ‘geschenk uit de hemel’. Misschien ben ik te pessimistisch (ergens hoop ik dat maar), maar ik kan me voorstellen dat er mensen zijn die in al deze toestanden een vooropgezet plan zien om kosten voor overheden en (grote) werkgevers terug te dringen. Met een glimlach gebracht uiteraard en altijd gepresenteerd als een verbetering voor diegenen die er uiteindelijk het hevigst door worden getroffen.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s